قانون شهروندی کانادا تغییر کرد: ممکن است شما شهروند کانادا شناخته شوید

تغییرات مهمی که هزاران خانواده‌ی کانادایی در داخل و خارج از کشور سال‌ها انتظار آن بودند، با تعدیل ۲۰۲۵ قانون شهروندی کانادا، از تاریخ ۱۵ دسمبر ۲۰۲۵ اجرایی گردیده است.

بر اساس این قانون جدید، شمار زیادی از افرادی که به‌دلیل محدودیت‌های قبلی قانون شهروندی، تاکنون شهروند کانادا شناخته نشده بودند، اکنون شهروند کانادا محسوب می‌شوند و می‌توانند برای دریافت سند اثبات شهروندی یا تصدیقنامه‌ی شهروندی خود درخواست بدهند.

پسمنظر این تغییر چیست؟

۱۵ سال قبل، در سال ۲۰۰۹، زمانی که آقای استیفن هارپر، رهبر حزب محافظه‌کار، نخست وزیر کانادا بود، حکومت قانون شهروندی کانادا را محدود ساخت و گفت هر شهروندی که خودش در بیرون از کانادا تولد شده باشد و شهروندی خود را از مادر یا پدر کانادایی خود گرفته باشد، نمیتواند شهروندی خود را به طفل خود که در بیرون از کانادا تولد شود، منتقل کند. پس از آن تغییر، افراد زیادی که قبلاً واجد شرایط دریافت شهروندی کانادا می شدند، دیگر واجد شرایط دریافت شهروندی کانادا شناخته نشدند.

این تغییرات شامل چه کسانی می‌شود؟

قانون جدید دو تغییر اساسی و بسیار مهم را در بر می‌گیرد:

اول: اشخاصی که در ۱۵ سال گذشته واجد شرایط شهروندی کانادا نشده بودند، اکنون واجد شرایط دریافت شهروندی کانادا می شوند. این افراد تنها نیاز دارند برای اثبات شهروندی خود درخواست بدهند؛ نه اینکه دوباره واجد شرایط شوند.

دوم: بر اساس قانون جدید، یک شهروند کانادایی که خودش در بیرون از کانادا تولد یا قانوناً به فرزندی گرفته شده باشد، می‌تواند شهروندی کانادا را به طفل خود که در بیرون از کانادا تولد یا پذیرفته می‌شود، انتقال دهد؛ به این شرط که ثابت کند قبل از تولد یا به فرزندی گرفتن طفل خود، حداقل سه سال در کانادا زندگی کرده است.

این شرط به‌منظور ایجاد توازن میان عدالت برای خانواده‌های کانادایی خارج از کشور و حفظ پیوند واقعی با کانادا در نظر گرفته شده است.

چرا این بحث حال روی کار شد؟

در ماه دسمبر سال ۲۰۲۳، محکمه عالی ولایت اونتاریو در کانادا، مواد مندرج قاونون شهروندی فعلی کانادا را در مغایرت با قانون اساسی کانادا دانست. حکومت کانادا به محکممه استیناف یا اپییل نرفت و پذیرفت که این قانون برای فرزندانِ شهروندان کانادا پیامدهای ناعادلانه‌ی داشته است.

در پی این حکم، ابتدا اقدامات موقتی اتخاذ شد و سرانجام با تصویب تعدیل ۲۰۲۵، این قانون به‌طور رسمی اصلاح و نافذ گردید.

تصویب این قانون برای من چه معنا دارد؟

فرض کنیم، شما شهروند کانادا هستید، شما افغانستان (یا هر کشور دیگری) میروید و ازدواج میکنید. طفل شما در افغانستان (یا هر کشور دیگری) به دنیا می آید. بر اساس قانون شهروندی کانادا، به دلیل اینکه شما شهروند کانادا هستید، طفل شما – هرچند در کانادا به دنیا نیامده، بگونه‌ی خودکار شهروند کانادا میشود. اما اگر همین طفل شما که در بیرون از کانادا به دنیا آمده بود بزرگ می شود و در بیرون از کانادا ازدواج میکند و طفلی به دنیا می آورد، نواسه‌ی شما، بر اساس قانون قبلی شهروندی کانادا، بگونه‌ی خودکار شهروند کانادا نمی‌شد‌. اما اکنون، نواسه‌ی شما نیز که در بیرون از کانادا تولد شده است، بگونه‌ی خودکار شهروندی کانادا را بدست می‌آورد؛ و تمام نواسه های که از زمان تغییر در قانون تا حال با این وضعیت نتوانسته اند شهروند کانادا باشند، شهروند کانادا شناخته می‌شوند؛ به شرطی که فرزند شما که در بیرون از کانادا به دنیا آمده بود قبل از تولد فرزند خودش، حد اقل سه سال را در کانادا سپری کرده باشد.

و یا اگر:

فرض کنیم شما در بیرون از کانادا تولد شده اید و شهروندی کانادایی تان را از والدین کانادایی تان دریافت کرده اید، حال فرزند شما نیز که در بیرون از کانادا تولد شده باشد شهروند کانادا شناخته می‌شود. مشروط بر اینکه شما، قبل از تولد فرزندتان در بیرون از کانادا، سه سال را در کانادا سپری و یا زندگی کرده باشید.

این تغییرات، گام مهمی در جهت عدالت، شفافیت و همگام‌سازی قانون شهروندی با واقعیت‌های زندگی خانواده‌های کانادایی در جهان امروز است. برای بسیاری، این قانون نه‌تنها یک اصلاح حقوقی، بلکه تایید رسمی تعلق‌شان به خانواده‌ی کانادایی‌شان است.

نکته‌ی بسیار مهم درمورد فرزندخواندگی

فرزندخواندگی غیررسمی یا عرفی، که در افغانستان رایج است، از نظر قوانین مهاجرت و شهروندی کانادا معتبر شناخته نمی‌شود. فرزندخواندگی یا اداپشن (adoption) در نظام حقوقی و قانونی افغانستان مجاز نیست و فرزندخواندگی های عرفی و غیررسمی در کانادا اعتبار قانونی و حقوقی ندارند. آنچه معمولاً در افغانستان تحت عنوان فرزندخواندگی انجام می‌شود، در واقع سرپرستی عرفی است، نه فرزندخواندگی قانونی.
بنابراین، طفلی که به‌گونه‌ی عرفی، خانوادگی یا شرعی (بدون طی مراحل رسمی قضایی و قانونی) به سرپرستی گرفته شده باشد، واجد شرایط این تعدیل نمی‌شود. تنها فرزندخواندگی‌های معتبر که به‌صورت رسمی، قانونی و مطابق با قوانین کشور مبدا و قوانین کانادا انجام شده و اسناد آن قابل ارایه و تایید باشد، مورد بررسی قرار می‌گیرند. در غیر آن، فرزندخواندگی‌های عرفی و غیر رسمی، از نظر قانون شهروندی کانادا، برای انتقال تابعیت یا شناسایی شهروندی قابل قبول نیستند.